Waarom drink je terwijl je eigenlijk niet wilt drinken?

Vanochtend was het helder. Vanavond niet meer.

Het gaat vaak niet eens gepaard met een gevecht. Er is geen innerlijke discussie, geen moment waarop je jezelf betrapt en toch doorzet. Het is er gewoon: de fles staat al open, het glas staat al ingeschonken, en pas daarna komt de gedachte "ik zou dit niet doen".

Wat dat zo verwarrend maakt, is dat je in andere delen van je leven wel exact doet wat je afspreekt. Je komt afspraken na, je levert werk op tijd, je bent voor anderen betrouwbaar. Alleen hier lijkt je woord niet te gelden. Dat verschil is precies het spoor dat je moet volgen.

Er zijn twee "sprekers" in dit verhaal, en ze praten nooit tegelijk.

De eerste is je bewuste ik: die maakt plannen, weegt af, kijkt vooruit en houdt rekening met morgen. Die spreekt op zondagochtend, tijdens het hardlopen, in een rustig moment.

De tweede is je geleerde ik: die houdt geen rekening met morgen. Die kent alleen wat eerder gewerkt heeft om een toestand van nu op te lossen. Die spreekt om kwart over zeven op een dinsdag, na een dag die niet meewerkte.

Je voornemen wordt gemaakt door de eerste en moet worden uitgevoerd door de tweede, op het moment dat de tweede het voor het zeggen heeft. Dat is de kern van de tegenstrijdigheid. Niet zwakte, maar een verkeerd verdeelde verantwoordelijkheid.

Tussen "willen" en "doen" zit een schakel die je zelden bewust hoort: de onderhandeling.

Die klinkt redelijk. "Het was een lange dag." "Eén glas is geen terugval." "Ik begin morgen wel opnieuw." "Ik heb dit verdiend." Het zijn geen leugens en het klinkt niet als een excuus. Het klinkt als jou.

Dat is precies waarom het werkt. De onderhandeling levert je een geldige reden om iets te doen wat je al aan het doen was. Ze geeft toestemming, achteraf gepresenteerd als besluit.

Onder die toestemming zit altijd een functie. Er is een toestand die je niet langer wilt dragen (spanning, uitputting, leegte, het gevoel dat de dag nergens eindigt), en er is één route waarvan je systeem zeker weet dat hij binnen twintig minuten verlichting geeft. Zolang die zekerheid nergens anders vandaan komt, wint hij van elk voornemen. Niet omdat je het niet meende, maar omdat je systeem op dat moment iets anders nodig had dan gelijk krijgen.

Dit betekent niet dat je geen verantwoordelijkheid draagt. Je bent niet het slachtoffer van je eigen keten; je bent er wel de enige die hem kan leren kennen. Begrip is geen vrijbrief. Het is het enige punt waarop verandering kan beginnen.

Het betekent ook niet dat elk glas een probleem is. Er is een verschil tussen drinken omdat je het wilt en drinken omdat er iets opgelost moet worden. De eerste vraag van The Freedom Method gaat nooit over de hoeveelheid, maar over die functie. En waar bij minderen lichamelijke klachten optreden, hoort er medische begeleiding bij, daarvoor is je huisarts het juiste adres.

Praktisch, voor de komende week:

• Schrijf de onderhandeling op zodra je hem hoort. Letterlijk de zin, in jouw woorden. Na vijf keer zie je dat het steeds dezelfde twee of drie zinnen zijn.
• Zoek de toestand achter de zin. "Ik heb dit verdiend" gaat zelden over verdienen. Meestal gaat het over: er is de hele dag niets van mij geweest.
• Verplaats je voornemen naar het juiste moment. Een besluit dat op zondag wordt genomen moet op dinsdag om half acht worden uitgevoerd. Bedenk vooraf wat er op dat tijdstip praktisch klaarstaat.
• Beloof jezelf niets groots. Beloof jezelf tien minuten uitstel en kijk wat er in die tien minuten gebeurt. Je meet dan geen wilskracht, maar de sterkte van de keten.

In Observe breng je precies dit in kaart: welke situatie, welk gevoel, welke gedachte, welk gedrag. Niet om jezelf te betrappen, maar om te zien waar in de keten je nu instapt.

In Interrupt leer je de onderhandeling herkennen op het moment dat hij gevoerd wordt, Loop Awareness. Dat is het punt waarop "willen" en "doen" weer bij elkaar kunnen komen, omdat je vroeg genoeg staat om iets anders te kunnen kiezen.

The Freedom Method noemt dit Function-First: eerst begrijpen wat alcohol oplost, dan pas veranderen wat je doet. Andersom vraag je van jezelf iets waar geen enkel systeem in meegaat.